KRO
Meer weten: literatuur, internet

 

Inhoud

- Oprichting

- Na de Tweede Wereldoorlog

- De jaren 1960

- De grootste omroep van Nederland

- Christelijke profilering en programma's?

 

 

Oprichting

In de jaren 1920 werd het fenomeen radio in Nederland populair. Iedere zuil begon in die tijd een eigen omroep: zo waren er onder andere de socialistische VARA, de protestants-christelijke NCRV en vanaf 1926 ook de Katholieke Radio Omroep (KRO), opgericht door de Amsterdamse pastoor Perquin OP.


De KRO moest een omroep voor katholieken zijn, maar ook proberen om niet-katholieken te bekeren (het apostolaat). Misuitzendingen, toespraken van geestelijken zoals het populaire programma ‘Het lichtbaken (1936-1963)’ van pater Henri de Greeve en ook een ochtendgebed maakten deel uit van de programmering. Daarnaast waren er programma’s voor de zieken, cursussen en internationale uitzendingen voor de missie. De meeste tijd werd echter besteed aan muziek: radio was immers ook bedoeld voor ontspanning en ook niet-katholieken moesten naar de KRO kunnen luisteren. Het moest dan wel ontspanning op niveau zijn, aan plat vermaak wilde de KRO niet doen.

 

Hoewel de bisschoppen officieel de KRO niet bestuurden, was het in die tijd als katholieke organisatie normaal dat wat bisschoppen zeiden gold als wet. Het episcopaat wantrouwde het nieuwe fenomeen radio en probeerde in de beginjaren de invloed op de onafhankelijk opererende KRO te vergroten. Zo werd in 1938 het bestuur onder directe controle van het episcopaat geplaatst en werd voorzitter pater Dito OP, de opvolger van Perquin, uiteindelijk vervangen door pater Kors OP, die door de bisschoppen geschikter werd bevonden.

 

Na de Tweede Wereldoorlog

Tussen 1941 en 1945, tijdens de Duitse bezetting, zond de KRO niet uit. In 1954 begon de KRO ook televisieprogramma’s te maken, om, volgens voorzitter Kors, het katholieke geloof te verspreiden. Desondanks zond de KRO, behalve de toespraakjes van Kors en de populaire dagsluitingen van pater Leopold Verhagen OSA op televisie nauwelijks religieuze programma’s uit. Men was bang dat té katholieke programma’s op televisie anderen, bijvoorbeeld protestanten, tegen het hoofd zouden stoten. Op de radio bleef de katholieke identiteit veel duidelijker merkbaar, hoewel ook daar aandacht was voor amusement met bijvoorbeeld het goed lopende programma ‘Negen Heit de Klok (1949-1954)’.

 

Vanaf 1956 maakte de KRO, zelf geen kerkelijke organisatie, programma’s voor de Rooms Katholieke Kerk (RKK). In die tijd werd de relatie met de bisschoppen ook beter. De KRO kreeg veel vrijheid in zowel het maken van de eigen programma’s als die van de RKK.

 

De jaren 1960

In de jaren 1960 werd religie minder belangrijk in Nederland en zo leek ook bij de KRO. Het aantal geestelijken dat er werkte nam af en ook de voorzitter was niet langer een geestelijke, zoals dat daarvoor wel het geval was geweest. In deze tijd begon de godsdienstige toon vooral bij amusementsprogramma’s minder sterk te worden, zoals bij de succesvolle serie ‘Het Schaep met de Vijf Pooten (1969-1970)’.

Daarnaast werden maatschappelijke betrokkenheid en maatschappijkritiek belangrijker, onder andere in de goed bekeken actualiteitenrubriek ‘Brandpunt (1959-1996)’. De KRO kreeg de naam links en progressief te zijn, ook op godsdienstig gebied en kreeg kritiek van behoudende katholieken en conservatieve bisschoppen. Hoewel op televisie meer katholieke thema’s aan bod kwamen dan voorheen, betroffen het dan vooral de vernieuwingen in de katholieke kerk in de jaren 1960 en 1970.  

 

De grootste omroep van Nederland

In de jaren 1980 is de KRO de grootste omroep van Nederland met kaskrakers als de Joop van den Endeproductie, (in die tijd hofleverancier van de KRO) ‘de Soundmixshow (1985-1989)’. Met ‘De ver van mijn bed show’, die over ontwikkelingslanden gaat probeert men invulling te geven aan de sociale, katholieke achtergrond, maar erg herkenbaar katholiek is de omroep niet.

 

Christelijke profilering en programma's?

Vanaf eind jaren 1980 begint de KRO zich, net als andere confessionele omroepen, duidelijker als christelijk te profileren met mediacampagnes als ‘Omdat er méér is (1989)’, ‘Het gevoel dat je wilt delen (2000)’ en ‘De tien beloftes (2005)’, waarin katholieke elementen een grote rol spelen. In de programmering moet het katholieke toch vooral weer blijken uit ‘maatschappelijke betrokkenheid’. In de praktijk zijn er enerzijds amusementsprogramma’s als ‘Toen was geluk heel gewoon’ en ‘Boer zoekt vrouw’, die weinig katholiek zijn, anderzijds programma’s met een duidelijk religieuze achtergrond als ‘Sister Act’ en ‘De wandeling’.

 

De verhouding met de bisschoppen verbetert eind jaren 1980. Nog steeds heeft een bisschoppelijk adviseur zitting in het bestuur en er vindt regelmatig overleg plaats. De KRO blijft, zonder grote problemen, RKK programma’s maken als het goed bekeken actualiteitenprogramma  ‘Kruispunt' (1987-) en ‘Er is meer tussen hemel en aarde' (1984-2003).

.

 
 
Meer weten
Literatuur:

- A.F. Manning,' Zestig jaar KRO: uit de geschiedenis van een omroep' (Baarn, 1985)
Een uitgebreid werk over de geschiedenis van de KRO, uitgegeven bij gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de omroep.

Internet:

De website van de KRO: www.kro.nl