1975- : Hoogtepunt van polarisatie: het pausbezoek
Meer weten: literatuur,

pag 1 - 2 - 3 - 4

In 1985 bezocht paus Johannes Paulus II Nederland. Niemand achtte dit bezoek wenselijk of opportuun – ook de bisschoppen op dat moment niet. Maar aartsbisschop Simonis vond dat Nederland niet achter kon blijven, nu België en Luxemburg hem hadden uitgenodigd.

Het jaar 1985 markeerde het hoogtepunt van de polarisatie. Naar schatting 20% van de katholieken was conservatief ingesteld; 15 % beschouwde zich als progressief. De resterende 65% vormde een middengroep die geen positie koos, maar voor wie geloof en kerk steeds minder belangrijk werden in het eigen leven. Geloof was een privé-aangelegenheid geworden, strikt gescheiden van het openbare leven.
De bisschoppen probeerden de paus een Nederlandse kerk te laten zien zoals zij zelf en de paus die graag zagen: een ambtskerk onder leiding van priesters, gesteund door leken die zo hun verbondenheid uitdrukten met de H. Stoel als spiritueel en bestuurlijk centrum van de katholieke wereldkerk. In het minutieus geregisseerde programma was geen plaats voor die katholieken die de opbouw van een geloofsgemeenschap van mondige gelovigen bepleitten. Evenmin was er ruimte voor getuigenissen van kritisch gelovig en maatschappelijk engagement vanuit fundamentele waarden als vrede, gerechtigheid en solidariteit met gemarginaliseerden. Hoewel het bezoek veel publiciteit kreeg, was de animo voor het officiële programma gering. De pers had haast eensgezind een negatief oordeel over het geheel.

In reactie op het officiële programma verzamelden rond 12.000 Nederlandse katholieken (een veelvoud van het aantal belangstellenden voor het eigenlijke pausbezoek) zich op 8 mei, de vooravond van het pausbezoek, op het Haagse Malieveld. Zij lieten daar ‘Het andere gezicht van de kerk’ zien als weloverwogen protest tegen de ingrepen vanuit Rome in de Nederlandse kerkprovincie. Hieruit ontstond de Acht Mei Beweging, die zich tot haar opheffing in 2003 heeft ingezet voor een geloofsgemeenschap mede gedragen door leken. Tot een dialoog met de Nederlandse bisschoppen is het in die achttien jaar niet gekomen.

pag 1 - 2 - 3 - 4

Klik voor meer bronmateriaal op de afbeelding
spotprent bij het pausbezoek
Klik voor meer bronmateriaal op de afbeelding
poster 8 mei manifestatie
Meer weten
Literatuur:

W. Goddijn, J. Jacobs en G. van Tillo, Tot vrijheid geroepen. Katholieken in Nederland 1945-2000 (Baarn 1999) deel IV.

Internet:

De website geschiedenis van de VPRO over het pausbezoek in 1985. Naast teksten en verwijzingen is ook een aflevering van Andere Tijden uit 2003 over dit bezoek te bekijken.
- website